Tata Rasa lan Olah Sukma: Dalane Wong Jawa Nggayuh Padhang
“Kowe ngerti ora, kenapa wong Jawa lawas senajan ora sekolah dhuwur nanging atiné tentrem, omongané adhem, lan tumindaké ngati-ati?”
Jawabane ana ing siji rahasia lawas sing wis diwarisaké turun-temurun: tata rasa lan olah sukma.
Iki dudu perkara gaib sing mung iso ditindakake wong sakti, nanging laku urip saben dina sing, yen ditindakake kanthi bener, bisa nggawa tentrem lan padhang batin.
—
Tata Rasa – Ngatur Ati Supaya Ora Kesasar
Tata rasa iku seni ngatur ati lan pikiran supaya tetep selaras karo liyan lan alam. Wong Jawa percaya, rasa iku ora mung bab emosi, nanging uga kalebu rasa ngerti (ngrasakake kahanan wong liya), rasa prihatin (nahan kepinginan demi tujuan luwih luhur), lan rasa welas asih marang kabeh titah.
Nalika rasa wis tertata, wong ora gampang nesu, ora gampang gumun, lan ora gampang ngrasa mlarat sanajan urip prasaja.
—
Olah Sukma – Nggedhekake Peka Batin
Olah sukma ateges nglatih jiwa supaya luwih peka marang swara alus saka njero atiné. Lelaku iki biasane liwat semedi (meneng ngresapi), tapa brata (ngendhaleni hawa nafsu), utawa tirakat (ngurangi kenikmatan jasmani).
Wong sing tekun olah sukma bakal nduwé batin sing waskita, ngerti pratandha alam, lan ora gumantung marang rame-rame jagad njaba.
—
Eling lan Waspada – Sandhangan Sejati Jiwa
Piwulang Jawa nyebut: “Eling lan waspada iku sandhangane jiwa.”
Eling marang asal-usul urip lan tujuan pungkasane, lan waspada marang jebakan hawa nafsu lan pamer. Eling nggawe ati sumorot, waspada njaga supaya ora kesasar dalan.
—
Padhang Batin – Anugerah Sing Ora Keton
Nalika tata rasa lan olah sukma bisa mlaku bareng, bakal ana padhang batin sing nembus nganti sajroning roso. Padhang iki ora kaya cahya lampu utawa srengenge, nanging rasa tentrem sing ora iso diguncang kahanan apa wae. Wong sing tekan tahap iki biasane luwih gampang nyawiji karo Gusti lan selaras karo harmoni alam.
—
Pitutur Leluhur:
“Sapa sing bisa nguwasani roso, bakal nguwasani uripé. Sapa sing nguwasani uripé, bakal cedhak karo Pangeran.”
